Hartkloppingen en de overgang:
wat gebeurt er in je lichaam?
Je leest een boek of ligt net in bed als je hart plotseling tekeergaat. Het slaat een slag over of bonkt zo hard dat je het voelt in je keel. Dit kan beangstigend zijn, maar bij hartkloppingen overgang gaat het in veruit de meeste gevallen om hormonale schommelingen.
Vanaf het veertigste levensjaar verandert de hormoonhuishouding ingrijpend. Deze schommelingen beïnvloeden niet alleen je stemming, maar ook je hart- en vaatstelsel.
Vage hartklachten vrouw:
een herkenbaar signaal
Veel vrouwen lopen lang rond met vage hartklachten vrouw. Denk aan een gejaagd gevoel op de borst, een snelle hartslag in rust of een plotseling bonkend hart bij het opstaan. Omdat deze klachten onvoorspelbaar zijn, leggen weinig vrouwen direct de link met de overgang.
Een vrouwelijk hart uit klachten anders dan een mannenhart. Bij vage hartklachten vrouw gaat het vaker om signalen zoals kortademigheid, vermoeidheid, duizeligheid of druk tussen de schouderbladen. Herken jij deze vage hartklachten vrouw? Dan is het goed om te weten dat dit vaak een onschuldig, maar vervelend symptoom is. Het tijdig herkennen van vage hartklachten vrouw helpt om geruststelling te vinden.
Waarom ontstaan hartkloppingen overgang?
Hartkloppingen overgang ontstaan door veranderingen in het autonome zenuwstelsel en het hormoon oestrogeen.
- De daling van oestrogeen
Oestrogeen houdt de vaatwanden soepel en ondersteunt een stabiele bloeddruk. Zodra de oestrogeenaanmaak in de overgang afneemt, worden de bloedvaten stijver en gevoeliger voor prikkels. Het hart moet harder pompen, waardoor hartkloppingen overgang optreden.
- Ontregeling van het autonome zenuwstelsel
Je autonome zenuwstelsel regelt automatisch je hartslag en bloeddruk via twee standen: * De sympathicus (gaspedaal): Zorgt voor actie en verhoogt de hartslag via adrenaline. * De parasympathicus (acculader): Zorgt voor rust en herstel.
Door de daling van oestrogeen raakt de balans tussen beide standen verstoord. De sympathicus schiet sneller in de actiestand. Je lichaam maakt plotseling adrenaline aan, waardoor overgang en hartkloppingen direct samengaan.
- Wetenschappelijk onderzoek: de SWAN-studie
Uit de grootschalige SWAN-studie (Study of Women’s Health Across the Nation) blijkt hoe vaak de overgang en hartkloppingen samengaan: 42% van de vrouwen in de perimenopauze en 54% van de postmenopauzale vrouwen krijgt ermee te maken.
Onderzoek naar Heart Rate Variability (HRV) toont aan dat de variatie tussen hartslagen in de overgang afneemt. Het hart reageert daardoor minder flexibel op stress, cafeïne of vermoeidheid, wat de overgang en hartkloppingen kan versterken.
Waarom hoor je soms een hartslag in oor overgang?
Heb je soms last van een hartslag in oor overgang? Dit fenomeen heet pulsatiel oorsuizen.
Een hartslag in oor overgang ontstaat als de bloeddruk in de fijne bloedvaten rond het gehoororgaan stijgt. Door een versnelde hartslag of vaatvernauwing stroomt het bloed met meer turbulentie langs het trommelvlies. Zodra je rust neemt en de hartslag daalt, verdwijnt een hartslag in oor overgang meestal vanzelf. Wanneer je een aanhoudende hartslag in oor overgang ervaart, kan dit wijzen op een verhoogde gevoeligheid van het vaatstelsel in deze fase.
Het verschil tussen onschuldige hartkloppingen en ritmestoornissen
Het tijdig herkennen van vage hartklachten vrouw helpt om het verschil te zien met ritmestoornissen in de overgang.
Hormonale hartkloppingen
Bij de overgang en hartkloppingen komen de symptomen vaak voor tijdens een opvlieger of nachtzweet.
Duren kort (enkele seconden tot een paar minuten).
Het hart slaat sneller of harder, maar het ritme blijft regelmatig.
Nemen af als je rustig gaat zitten en diep ademhaalt.
Wanneer is er sprake van een ritmestoornis?
Bij een hartritmestoornis (zoals boezemfibrilleren) is de elektrische aansturing van het hart ontregeld. Het hart slaat snel en onregelmatig.
Neem direct contact op met een arts bij: * Pijn of een beklemmend gevoel op de borst. * Uitstralende pijn naar arm, kaak, hals en rug. * Ernstige kortademigheid of koud zweet zonder opvlieger. * Duizeligheid of neiging tot flauwvallen.
Wat kun je zelf doen tegen hartkloppingen?
Je kunt zelf maatregelen nemen om het autonome zenuwstelsel tot rust te brengen en hartkloppingen overgang te verminderen.
- Activeer je acculader met ademhaling
Als je hart op hol slaat, activeert een bewuste ademhaling de parasympathicus (de rem). Adem 4 seconden in via je neus en 6 seconden uit via je mond. Herhaal dit enkele minuten om de hartslag te vertragen.
- Vermijd bekende chemische triggers
Bepaalde stoffen verhogen de hartslag: * Cafeïne: Beperk koffie, energiedranken en zwarte thee. * Alcohol: Rode wijn is een bekende trigger voor nachtelijke hartkloppingen. * Roken: Nicotine vernauwt vaten en stimuleert adrenaline. * Snelle suikers: Bloedsuikerschommelingen kunnen hartkloppingen uitlokken.
- Zorg voor voldoende magnesium en vocht
Magnesium helpt de spieren en de hartspier te ontspannen. Drink dagelijks 1,5 tot 2 liter water; vochttekort verlaagt de bloeddruk en verhoogt de hartslag.
- Bespreek hormoontherapie (HST) met je arts
Als leefstijlaanpassingen onvoldoende helpen, biedt hormoontherapie (HST) mogelijk uitkomst. Het aanvullen van oestrogeen stabiliseert het autonome zenuwstelsel, waardoor overgang en hartkloppingen sterk afnemen.
Bekijk medische informatie over vrouwelijke hartklachten op de Hartstichting – Vrouwenhart pagina.
Lees de officiële NHG-richtlijn over Thuisarts.nl/overgang.
Raadpleeg wetenschappelijke data over het autonome zenuwstelsel via de SWAN Study.